بصير احمد دولت آبادى

407

شناسنامه افغانستان ( فارسى )

خانها بود ، حمايت نموده بر ضد فرزند يك نفر سقاء كه نمايندهء پرولتارياى افغانستان به حساب مىآمد به جنگ برخيزد . » « 1 » تا اينجا هدف تجاوز روسيه و حمايت روسها از حكومت امان اللّه خان روشن شد . امّا تعدادى نادر خان را فقط طرفدار انگليس مىدانند ، ولى از وابستگى او به روس چيزى نمىگويند . جاسوس روسى مىگويد : « وزيرمختار افغانستان در مسكو ( كه همان غلام نبى خان چرخى باشد ) از ما خواست كه در اين مرافعه جانب نادر خان را بگيريم و از او حمايت كنيم . وزارت خارجه شوروى هم قول داد كه اگر نادر خان در جنوب افغانستان موضع گرفته و روش ضد انگليسى را پيش بگيرد از او حمايت معنوى خواهيم نمود . » « 2 » البته اين حرف سياست ضد انگليسى ، صرف يك پوشش ديپلماسى بود ، ورنه روسها به خوبى دريافته بودند كه نادر خان با انگليس سازش كرده است . آن‌زمان شرق و غرب توافق كردند كه حكومت دوباره به قوم خاصى برگردد ، ولى قوم هزاره ناخواسته در اين گيرودار جانب افغان را گرفت . البته اگر هزاره در آن شرايط طرف تاجيك را مىگرفت ، باز شكست مىخوردند ، ولى اين كار درك سياسى آنها را مىرسانيد . امّا بر اثر عدم درك سياسى ، صرف روى يك سلسله ترفندها با تاجيكها وارد جنگ شدند . به گوشه‌اى از نامهء نادر خان به سران هزاره به قلم مرحوم كاتب توجه كنيد تا دريابيد كه سران هزاره چقدر در جهالت سياسى به سر مىبرده‌اند كه حتى از كنايات نادر خان نيز واقف نشدند :

--> ( 1 ) . خاطرات آقا به كف ، جاسوس روس در افغانستان و ايران . ( 2 ) . خاطرات آقا به كف ، جاسوس روس در افغانستان و ايران .